ارزیابی میراث فکری مسلمانان

کتاب «ارزیابی میراث فکری مسلمانان»   تألیف محمد غزالی  توسط داود ناروئی به فارسی ترجمه شد و در نشر احسان به چاپ رسید.

میراثی که در بستر فرهنگ و تمدن اسلامی شکل گرفته حاصل چندین سده کوشش اندیشمندان، پژوهشگران، و محققان جامعه اسلامی در ادوار گوناگون است. این میراث تک بعدی نیست بلکه ابعاد گوناگون زندگی فکری، فرهنگی، علمی، تمدنی، اقتصادی، سیاسی و … را در بر می گیرد.

این میراث نیازمند غبارروبی و احیای دوباره است. برای بالندگی و رشد خود به نقد و بررسی، ارزیابی و تصفیه مجدد نیز سخت نیازمند است.

مؤلف بر این باور است که عوامل و خاستگاه های ریزش، افول و نابودی میراث را در تک تک شاخه های آن بایستی یافت و سپس ریشه های آن را خشکاند تا مبادا از طریق احیای کامل ساختار، آن عوامل نیز بازتولید شوند و زمینه های ریزش مجدد میراث را فراهم کنند.

نویسنده نخست به مقوله ی معرفت و زیربناهای اسلامی آن می پردازد. پس از آن برخی از موانع و عوامل بازدارنده را بر می شمارد که در متن میراث شکل پذیرفته است اما به سبب هم سویی با جریان های بیرون از اسلام و دشمن با آن، نقش بازدارنده را بازی کرده اند.

سپس نویسنده به مسألۀ حساس و محوری آثار تربیت، تزکیه و اصلاح که محور و دغدغه ی مهم در بیشتر آثار نویسنده است می پردازد، زیرا مادام که موضوع تربیت به شکل صحیح خود فهمیده نشود همه ی کوشش ها بر باد خواهند رفت.

موضوع دیگری که نویسنده به آن پرداخته است بدعت و امور وارد شده در دین است و به تشریح آثار زیان بار آن ها پرداخته است.

لزوم بازنگری در تاریخنگاری اسلام و تلطیف آن از نگرش های استعماری دو سده ی اخیر از موضوعات جدی مورد بحث در این کتاب است.

بخش پایانی کتاب به تحلیل و بررسی زبان و ادبیات عرب در گذشته حال و آینده اختصاص یافته است. در این بخش ریشه های انحطاط زبان عربی واکاوی شده است.