اشرف مخلوقات: محکمه الحیوانات

کتاب « اشرف المخلوقات فی محکمه الحیوانات»  تألیف مرحوم علامه ماموستا محمد ربیعی به فارسی است که توسط عبدالعزیز سلیمی به عربی ترجمه شد و در نشر احسان به چاپ رسید.

قرآن کریم دنیای حیوانات را نیز مانند اجتماع انسانی، به صورت  امتی توصیف کرده است.  دربخشی از آیه ی 38 سوره انعام خداوند می فرماید: ( وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ ۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ- یعنی: و هر جنبنده‌ای در زمین و هر پرنده‌ای در هوا که به دو بال پرواز می‌کند همگی طایفه‌هایی مانند شما (نوع بشر) هستند. ما در کتاب (آفرینش، بیان) هیچ چیز را فرو گذار نکردیم، آن گاه همه به سوی پروردگار خود محشور می‌شوند).

در طول تاریخ بشری موصوف کردن برخی از خصوصیات انسان ها به برخی از حیوانات و برعکس، موجب تألیف برخی از کتب ادبی توأم با حکمت شده است. پندآموزی از سرنوشت انسان ها با تمثیل آنان به رفتار برخی از حیوانات در بسیاری از امثال و حِکَم تجلی یافته و در فرهنگ های مختلف با رویکرد های متنوع مورد استفاده قرار گرفته است.

یکی از مشهور ترین کتاب هایی که در این زمینه تألیف شده و دارای شهرت جهانی است کتاب «کلیله و دمنه» است که توسط ابن مقفع به در قرون اولیه ی اسلامی از زبان کهن پهلوی به عربی برگردانده شد و بعد ها نیز به فارسی ترجمه گشت. در این کتاب رفتارها و حرکت های حیوانات همان گونه که هستند  با دید و تحلیلی انسانی تشریح شده و است و بسیاری از داستان های آن به مجالس رسمی و بعضا شوخی، راه یافته اند.

استاد ماموستا محمد ربیعی (علیه الرحمه) نیز با الگو برداری از این سنت و نگرش ادبی که در کردستان و جهان، رایج و متداول بود، کتاب «علیجناب گوریل» را تألیف کردند که اینک ترجمه ی عربی آن تقدیم اهل کتاب می گردد.

در این کتاب با رویکردی ادبی و داستانی،  انسان به عنوان یکی از خلایق این کائنات و به عنوان کسی که خود را اشرف مخلوقات می داند در میان سایر حیوانات به بیان دیدگاه ها و انجام امور مختلف

می پردازد و نهایتا  از جانب سایر حیوانات مورد انتقاد قرار گرفته و نهایتا در دادگاهی عادلانه مورد محاکمه قرار می گیرد.