ترجمه فارسی ریاض الصالحین

کتاب «ترجمه فارسی ریاض الصالحین» تألیف امام محدث علامه یحیی بن شرف نووی است که توسط آقای مسعود انصاری به فارسی ترجمه شد و در نشر احسان به زیور طبع آراسته شد.

امام محدث ابوزکریا یحیی بن شرف نووی در قرن هفتم هجری با ابتکار و انتخاب خویش از آیات الهی و احادیث نبوی، مجموعه ای گرانسنگ و بوستانی اخلاقی، فراهم دیده و به غنچه چینان سنت محمدی عرضه داشته است.

ریاض الصالحین یکی از مهم ترین کتاب هایی است که در علم حدیث تألیف شده است و به لطف خدا از زمان تألیف تا کنون به کرات در جهان اسلام تجدید چاپ شده است و پس از قرآن مجید جزء پر تیراژ ترین کتاب های امت اسلامی است. ریاض الصالحین تاکنون به زبان های کوردی، انگلیسی، اردو و فارسی ترجمه شده است.

ریاض الصالحین مجموعا 1896حدیث را در بردارد. در متن کتاب پس از اتمام متن حدیث در داخل پرانتز درجه ی صحت اعم از ( صحیح، حسن، متفق علیه، ضعیف و…) حدیث را تعیین کرده است و در پاورقی کتاب نیز شماره ی حدیث را در کتب حدیث نقل کرده است.

صفحه آرایی کتاب با روش دو ستون در یک صفحه انجام پذیرفته است، متن عربی احادیث به صورت شماره بندی شده، و با رنگ قرمز ارائه شده است سپس بلافاصله ترجمه ی فارسی با رنگ سیاه آورده شده است.

این کتاب پیشتر توسط عبداللّه خاموش هروی به صورت یک جلد در ایران و در دو جلد در پاکستان به فارسی ترجمه و منتشر شده است. بخش هایی از این کتاب نیز توسط آقای حواری نسب به فارسی برگردانده شده است.

در ترجمه ی پیش رو تلاش شده است تا از امّهات شروح در غرایب حدیث، مخصوصا کتاب «دلیل الفالحین شرح ریاض الصالحین» اثر علامه محمد بن علّان الصدیقی الشافعی، به زیبایی استفاده گردد و فقط به کتاب های معمولی لغت بسنده نشده است.

پیشینه ی ترجمه ی حدیث شریف نبوی صلّی اللّه علیه وسلّم به زبان فارسی سابقه ای تاریخی دارد و به همان دوران آغازین اسلام و فتح سرزمین های فارسی زبان باز می گردد و دعوتگران اسلامی احادیث را برای مخاطبان خود ترجمه می کردند. «تیسیر القاری، ترجمه و شرح صحیح بخاری» و «أشعة اللمعات، ترجمه و شرح مشکاة الأنوار» به قلم شیخ محقق شاه عبدالحق، محدث دهلوی، عمده ی ترجمه و شرحِ فارسی های حدیث هستند که اینک در دسترس داریم که مترجم در پروسه ی ترجمه، گوشه چشمی بدان ها داشته است.

بی گمان سنت یکی از دو رکن عمده باور و فرهنگ و اخلاق و قانونگذاری اسلامی است و در اسلام از جایگاهی بلند برخوردار است و هدایت محمدی نیکوترین هدایت است. اما سنت از عصر آغازین اسلام، دوران طلایی زندگی حضرت محمد صلّی اللّه علیه وسلّم تا عصر ما از گزند خزان ایمن نبوده و دشمنان آگاهانه و دوستان نا آگاهانه بر آن جفاها رفته اند.

دشمنان چون دست خویش را به وعده ی الهی از دامن قرآن کریم کوتاه دیدند، بر پیامبر ما داستان ها بستند و حکایت های دروغین نسبت دادند و دوستان از روی بی پیرایگی برای اینکه خواسته هایشان روا داشته شود، ترغیب ها و ترهیب ها وضع کردند.

عالمان علم حدیث از همان ابتدا از خطر این امر غافل نبوده اند و برای اینکه سنت راستین، بر ساخته های دیگران و اسرایلیات و ترغیبات و معجولات و موضوعات آمیخته نشود، قوانینی وضع کردند، کتاب های رجال نگاشتند و علم درایت و روایت حدیث را فراروی سنت پژوهان قرار دادند تا در این مسیر دچار مشکل نشوند.

سنت: در لغت به معنای روش به کار گرفته و به آن عادت شده است و در اصطلاح عبارت از گفتار، کردار و یا تقریر رسول خدا صلّی اللّه علیه وسلّم است که از آن قانونگذاری برای امت را منظور داشته است. سنت بنا به معنایی که از آن داشتیم، واجب و مندوب را در برمیگیرد.

حدیث: در لغت به معنای کلامی است که به آن خبر داده می شود، و در اصطلاح، جمهور عالمان را عقیده بر این است که حدیث مترادف سنت است.

آیات بسیاری در قرآن کریم بر حجّیت سنت دلالت دارد که از جمله ی آن ها می توان به آیه ی ذیل اشاره نمود:

وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ (نحل:44). (وذکر قرآن کریم را بر تو نازل کردیم تا آن چه را که به سوی مردم نازل شده است برای آنان به تفصیل بیان کنی و تا اینکه آنان بیندیشند).