شورا و نقش آن در اصلاح افراد و جوامع

این سخنان ابوبکر در واقع خطاب به یکایک امت اسلامی است که در پرتو احکام و موازین الهی عملکرد حاکم را تحت نظر بگیرند و به محض مشاهده ی انحراف او را آگاه و مؤاخذه نمایند. این گفتار نه فقط قول ابوبکر بلکه‌ گفته‌ای همه‌ی خلفای راشد و پایبند سیره و رهنمون حضرت محمد صلى الله عليه وسلم بوده است. برمبنای همین فرهنگ بود که امت اسلامی بر عمر فاروق نهیب می زد:
« لَوْ رَأَيْنا فيك اعوجاجاً لَقَوْمْناهُ بحَدَ سُيوفنا»:
اگر در عملکرد تو کجی و انحرافی ببینیم، آن را با لبه ی تیز شمشیرهایمان اصلاح خواهیم کرد!
و برمبنای همین فرهنگ بود که وقتی یکی از مسلمانان گوینده ی این سخن را سرزنش کرد عمر نپسندید و گفت «لا خَيْرَ فِيكُمْ إِنْ لَمْ تَقولوها و لا خَيْرَ فينا إِنْ لَمْ نَقبلها»:
چنین حساسیت و اظهاراتی نداشته باشید خیری در شما نیست و اگر ما هم چنین سخنانی را نپذیریم، خیری در ما نخواهد بود. برکت شورا این چنین موضوع را روشنی و گسترش میدهد و این چنین همه را به حقوق و وظایف خود آشنا می سازد و امت اسلامی را به ناظر و مراقب حاکمان و رهبران تبدیل میکند و همگان را به رعایت حدود مصلحت ملزم می نماید… که: «مصلحت مدار شریعت خداست».