قرآن شناسی

کتاب قرآن شناسی ، مشتمل بر مقدمه و ده فصل و خاتمه، تألیف استاد عبدالله احمدیان، و چاپ نشر احسان است. با نگاهی اجمالی به فهرست کتاب، سیر موضوعات مورد بحث در این کتاب را می‌توان مشاهده نمود:

• فصل اول: کیفیت و کمیت نزول آیه ها (نام های قرآن، بیان کمی و کیفی نزول آیه ها، سوره های مکی و مدنی، تشخیص آیه ها، حکمت نزول تدریجی آیه ها و….)
• فصل دوم: ثبت و ضبط قرآن در سینه‌ها و در نوشت افزارها (راز ضبط و ثبت قرآن و حراست آن، مصحف‌ها در زمان پیامبر (ص)، جمع کردن قرآن زیر نظر پیامبر(ص)، جمع کردن قرآن زیر نظر ابوبکر صدیق، اسباب اختلاف در تلاوت آیه ها، وسیله حل همه اختلاف‌ها، استقبال جوامع اسلامی از مصحف عثمان و…)
• فصل سوم: قرائت قاریان (حروف هفتگانه، معنی حروف هفتگانه، قرائت قاریان، معرفی قراء سبعه و…)
• فصل چهارم: تأویل و تفسیر آیه های قرآن (تأویل آیه‌های قرآن، تفسیر قرآن، تفسیر قرآن به قرآن، تفسیر قرآن به حدیث، مفسرین در میان اصحاب، مفسرین تابعین، آنچه مفسر باید از آن پرهیز کند، مهمترین تفسیرهای درایتی، قضاوت درباره تفسیر اشاراتی نامطلوب، تفسیر فلسفی، تفسیر علمی، تفسیر ادبی و اجتماعی، تفسیر خاورشناسان و…)
• فصل پنجم: اعجاز قرآن (پیامبران اعجاز قرآن، معجزه‌های حسی و مقطعی و یک معجزه عقلی جاودان، نیروی محیر العقول آیه ها، جذب شدگان غیر مسلمان، اعتراف ابوجهل به اعتراض قرآن، تحدی و مبارزه‌طلبی و اعجاز آیه های قرآن، چگونگی اعجاز سوره های قرآن، اسرار نهفته پشت پرده غیب، وحدت نوعی آیه ها و همرنگی تمام آن‌ها، اعجاز علمی آیه‌های قرآن، اعجاز قرآن از حیث سبک و اسلوب، اعجاز آهنگ و آوای صوتی آیه‌ها، اعجاز تصویری و تجسم آیه‌ها، اعجاز ریاضی حروف و کلمات قرآن، گواهی دانشمندان قرآن بر شکوه و عظمت و حقانیت قرآن و…)
• فصل ششم کتاب قرآن شناسی : اسباب نزول و محکمات و متشابهات (فواید مهم آگاهی از اسباب نزول، وحدت و کثرت آیه‌ها و سبب نزول آن‌ها، دلایل عقلی و علمی در تفسیر آیه محتوی محکمات و متشابهات، متشابهات در جهت گوناگون، معنی «ام الکتاب» بودن قرآن، نظریه‌های تازه درباره محکمات و متشابهات و…)
• فصل هفتم: حروف مقطعه آغاز سوره های قرآن (تفسیر و تبیین حروف مقطعه، اتباع تابعین و حروف مقطعه در آغاز سوره‌ها، راز ذکر حروف مقطعه در آغاز سوره‌ها، چرا فقط نصفی از حروف الفبا؟!)
• فصل هشتم: اعراب کلمات و نقطه گذاری (حروف الفبای عربی در زمان نزول قرآن، نمونه قرآن بی نقطه و علامت، نمونه قرآن با نقطه، رفع اشتباه از حروف، علایم متعدد گوناگون، رسم الخط قرآن و املای کلمات و…)
• فصل نهم: ناسخ و منسوخ (معنی لغوی و اصطلاحی نسخ، آرای کوته نظران یهودی و عیسوی درباره نسخ، فرق بین نسخ و بدا، انواع نسخ، راز جاودانه ماندن دین اسلام، تحقیق نسخ پذیری احکام ادیان سابق، اصول دهگانه ثابت و نسخ ناپذیر اسلام)
• فصل دهم: اوصاف ادبی و اصولی آیه های قرآن (وجوه و نظایر در آیه‌های قرآن، اوصاف اصولی آیه‌های قرآن، اقسام عام در آیه، نام‌ها و القاب آیه‌های قرآن، حکم فقهی ترجمه قرآن و تاریخچه آن، تاریخچه ترجمه قرآن، آمار و ارقام ترجمه قرآن و…)
• خاتمه تعلم و تلاوت قرآن (آداب تلاوت قرآن)

تلاش نویسنده در تألیف کتاب قرآن شناسی بر آن بوده است که با دقتی ژرف و مستمر، مطالب مهم علوم قرآنی را به گونه مستند و مستدل، همراه با ذکر مراجع و در مواردی نیز با تجزیه و تحلیل خود ارائه دهد.