مقاصد شریعت برای مبتدیان

کتاب « مقاصد شریعت» تألیف جاسر عوده است که محمود محمودی آن را به فارسی ترجمه کرد و نشر احسان به چاپ آن اقدام کرد.

برداشت های متعصبانه ی مذهبی و حزبی از نصوص کتاب و سنت در خلال قرن های گذشته و به ویژه در چند دهه ی اخیر، جهان اسلام را به ورطه ی  تفرّق و به پرتگاه انحطاط کشانده است.

مولف در این کتاب از پیشوایانی همچون امام جوینی، امام غزالی، عزالدین بن عبدالسلام، امام ابن قیّم، امام شاطبی، به عنوان ائمه ی عرصه ی مقاصد شریعت نام برده است.

اجرا کردن شریعت اسلامی در عصر حاضر و یا اگر دقیق بگویم اجرای نامطلوب آن غالبا به صورت محدود و نه فراگیر و به صورت ظاهر گرایانه و نه اخلاقی و به صورت تک بُعدی و نه چند بعدی بوده است و امور را با عینک صرفا سفید یا سیاه و بدون ترجمه به جوانب متعدد آنها نگریسته اند و موضوعات را جدا جدا و نه به صورت ترکیبی ملاحظه کرده اند و به جای آنکه مقاصد و اهداف حاکم بر احکام شریعت اسلامی را مدّ نظر قرار دهند، به نماد ها و الفاظ توجه کرده اند. گزافه گویی در باب «یقین علمی» یا همان غیر منطقی پست مُدرنیسم – و قائل شدن «عصمت» – یا تاریخمندی نصوص شرعی – برای مجتهدان و راویان را نیز باید اضافه کرد.

مجموع این عوامل باعث شدند معنویّت، تضعیف گردد و عدم تحمل دیدگاه مخالفان و ایدئولوژی های خشونت طلب و آزادی های پایمال شده و نظام های سیاسی استبدادی افزایش یابند. در این شرایط است که نظریه ی «مقاصد شریعت» سطح بحث را از قضایای تشریعی به سطوح عالی فلسفی آنها ارتقا می دهد و بر اختلافات تاریخی که باعث ایجاد نزاع در میان مذاهب شده است، چیره می گردد. فرهنگ مصالحه و همزیستی مسالمت آمیز را -که سرتاسر جهان شدیدا به آن نیاز دارد – تشجیع می نماید. اگر بخواهیم مقاصد به حیّز اجرا درآیند، باید تمام متخصصان شریعت  و سیاستگذاران مختلف- با صرف نظر از عنوان و مذهبی که دارند- به آن اهتمام ورزند و دریابند که صلاحیّت یا اجتهاد آنها متناسب با میزان تحقق بخشیدن به مقاصد شریعت خواهد بود.