نامه کانی نامی

کتێبی «نامەکانی نامی» کۆمەڵە نامە و نووسراوەیەکی دەگمەنی زانای پایەبەرز و مێژوونووسی ناوداری کورد،مامۆستا عەبدولکەریمی مودەڕڕیسە (کە لە بواری شیعر و ئەدەب دا ناسناوی «نامی» بەکار هێناوە). ئەم بەرهەمە بە کۆشش و لێکۆڵینەوەی وردی دکتۆر عه دنان عه بدوالقادر هه ورامانی و ئیره ج مورادی باقلاوایی ئامادە کراوە و لە لایەن بڵاوکراوەی ئیحسانەوە چاپ و بڵاو کراوەتەوە.

بایەخی ئەم کتێبە لە چی دایە؟

مامۆستا عەبدولکەریمی مودەڕڕیس تەنها زانایەکی ئایینی نەبوو، بەڵکو کۆڵەکەیەکی گەورەی ئەدەب و مێژووی کورد بوو. ئەم کتێبە دەستکەوتێکی گرنگە چونکە:

1. پەیوەندییە زانستییەکان: نامەکان دەریدەخەن کە مامۆستا چۆن لەگەڵ زانایان و ڕووناکبیرانی سەردەمی خۆی گۆڕینەوەی بیروڕای کردووە.
2. ڕەوانبێژی و زمان: وەک هەر بەرهەمێکی تری مامۆستا، ئەم نامانەش لوتکەی جوانیی زمانی کوردی و عەرەبی و فارسی نیشان دەدەن.
3. مێژووی زیندوو: لە نێوان دێڕی ئەم نامانەدا، زۆر ڕاستی مێژوویی و کۆمەڵایەتی ناوچەکە و جیهانی ئیسلامی دەردەکەون کە پێشتر بڵاو نەکراونەتەوە.

کتاب «نامه‌کانی نامی» یکی از آثار پژوهشی و اسنادی ارزشمند در حوزه ادبیات و تاریخ معاصر کُردستان است. این اثر که به کوشش دکتر عدنان عبدالقادر هورامانی و ایرج مرادی باقلاوایی تدوین شده، توسط انتشارات احسان به زیور طبع آراسته شده و در اختیار علاقه‌مندان به میراث مکتوب قرار گرفته است.

جایگاه تاریخی و ادبی کتاب

این کتاب در واقع مجموعه‌ای از نامه‌ها و مکاتباتی است که میان ماموستا عبدالکریم مدرس  و جمعی از شخصیت‌های برجسته، ادیبان و صاحب‌نظران کُرد تبادل شده است. ماموستا مدرس به عنوان یکی از چهره‌های تاثیرگذار فرهنگی، نقش مهمی در حفظ و اشاعه فرهنگ کُردی داشته و این نامه‌ها پنجره‌ای رو به روابط اجتماعی، دغدغه‌های فرهنگی و فضای ادبی دوران زندگی ایشان می‌گشایند.

ویژگی‌های کتاب نامه‌کانی نامی

دکتر عدنان عبدالقادر هورامانی و ایرج مرادی باقلاوایی با دقتی علمی، این مکاتبات را گردآوری و تدوین کرده اند. از جمله ویژگی‌های برجسته این اثر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مستندسازی تاریخی: ارائه اسناد دست‌اول از روابط میان نخبگان کُرد.
• زبان و ادبیات: بررسی سبک نگارش و ظرافت‌های زبانی در مکاتبات نیم قرن اخیر.
• تنوع مخاطبان: نامه‌هایی خطاب به شخصیت‌های مختلف که ابعاد گوناگونی از شخصیت ماموستا نجم‌الدین را فاش می‌کند.
• کوشش پژوهشی: تدوین دقیق توسط دکتر عدنان هورامانی که خود از پژوهشگران شناخته‌شده این حوزه است.

ماموستا عبدالکریم مدرس (۱۲۸۰ – ۱۳۸۴ هـ.ش)، ملقب به «نامی»، یکی از برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین شخصیت‌های علمی، مذهبی و ادبی کُرد در سده‌ی اخیر است. او به عنوان مفتی اعظم بغداد، مفسر قرآن، ادیب، مورخ و شاعری توانا شناخته می‌شود که نقش بی‌بدیلی در احیای میراث فرهنگی و دینی کردستان ایفا کرده است.

مهم‌ترین اثر دینی ایشان، «تفسیر نامی» است. این تفسیر چند جلدی به زبان کُردی، یکی از جامع‌ترین و دقیق‌ترین تفاسیری است که بر قرآن کریم نوشته شده است. ماموستا مدرس با تسلط کامل بر علوم فقهی، کلامی و حدیث، توانست مفاهیم عمیق قرآنی را به زبانی شیوا برای مردم کُردزبان تبیین کند.

بسیاری از پژوهشگران معتقدند اگر کوشش‌های ماموستا عبدالکریم مدرس نبود، بخش بزرگی از دیوان‌های شعرای کلاسیک کُرد از بین می‌رفت یا به شکلی اشتباه به دست ما می‌رسید. ایشان با دقت فراوان، دیوان شاعران بزرگی همچون:نالی، محوی، مولوی کورد را تصحیح، شرح و تفسیر کرد. او نه تنها اشعار را بازخوانی کرد، بلکه گره‌های دشوار ادبی و عرفانی این اشعار را برای خوانندگان گشود.ماموستا در دنیای شعر و ادب، تخلص «نامی» را برای خود برگزید. اشعار او غالباً رنگ و بوی عرفانی، اخلاقی و دینی دارند. کتابی که پیش‌تر در مورد آن صحبت کردیم (نامه‌کانی نامی)، در واقع دربرگیرنده‌ی مکاتبات ایشان در همین فضای ادبی و علمی است. ماموستا مدرس در کتاب ارزشمند «علماؤنا فی خدمة العلم و الدین» (دانشمندان ما در خدمت علم و دین)، به معرفی صدها عالم، فقیه و شخصیت تأثیرگذار کُرد پرداخته است. این اثر یک مرجع تاریخی بسیار مهم برای شناخت تاریخ فکری و مذهبی کردستان محسوب می‌شود. او به مدت چندین دهه در مسجد شیخ عبدالقادر گیلانی در بغداد به تدریس و پاسخگویی به سوالات شرعی مشغول بود. سادگی، تواضع، اعتدال در اندیشه و دوری از تندروی، از ویژگی‌های بارز شخصیتی او بود که باعث شده بود نه تنها در میان کُردها، بلکه در تمام جهان اسلام مورد احترام باشد.

ماموستا عبدالکریم مدرس پس از بیش از یک قرن زندگی پربار و تألیف بیش از ۶۰ جلد کتاب به زبان‌های کُردی، عربی و فارسی، در سال ۱۳۸۴ هـ.ش (۲۰۰۵ میلادی) در بغداد درگذشت و در همان‌جا در جوار بارگاه شیخ عبدالقادر گیلانی به خاک سپرده شد.

خلاصه‌ی کلام:

او را می‌توان «دایرةالمعارف زنده‌ی فرهنگ کُردی و اسلامی» دانست. مطالعه‌ی آثار او برای هر کسی که بخواهد با عمق ادبیات، عرفان و فقه در کردستان آشنا شود، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. کتاب «نامه‌کانی نامی» نیز دریچه‌ای است برای شناخت روابط انسانی و علمی این شخصیت بزرگ با دیگر نخبگان زمان خود.