مهج البلاغة و منهج الخلافة

کتاب « مُهَج البَلاغة و مَنهَجُ الخِلافة – خُطبات و رسائل و أقوال و وَصایا الخُلفاء الراشدین المَهدیّین»  تألیف «شیخ عبدالرحمن الملازئی» به زبان عربی است که نشر احسان به چاپ آن اقدام نمود.

استاد ملازئی در این کتاب به جمع آوری خطبه ها،نامه ها، فرموده ها و نصایح حکیمانه ی خلفای راشدین به زبان عربی مبادرت ورزیده است.  کتاب در پنج باب به رشته ی تحریر درآمده است و هر باب از چند فصل تشکیل شده است؛ که یک فصل آن به خطبه ها، یک فصل به نامه، فصل دیگر به اقول، فصل دیگر به وصایا و نصایح و بعضا اموراتی مانند احکام جهاد، و کلمات مأثورة، حکمت، دعا و کلام  تقسیم بندی شده است.

در بخش خطبه ها نویسنده تلاش نموده است تا تمام خطبه های خلفای راشدین را از ابتدای خلافت تا هنگام درگذشتشان گردآوری نماید. در این خطبه ها غالبا خلفا با حمد و ستایش پروردگار و درود فرستان بر پیامبر گرامی اسلام سخن را آغاز نموده و سپس با بیانی شیوا، دلسوزانه، مخلصانه و متعهدانه به تشریح وضعیت موجود یا بیان احکام مربوط به شرایط پیش آمده و یا گزارش عملکرد خود و والیان و همچنین دعوت به جهاد در راه خدا یا گزارش عملکرد جبهه های جنگ پرداخته اند.

در بخش نامه های گردآوری شده در این کتاب، مؤلف سعی نموده است تا مکاتبات میان خلفای راشدین و اصحاب گرامی، مخصوصا فرماندهان جنگی را گردآوری نماید که غالبا موضوعات عزل و نصب فرماندهان، یا دستور پیشروی و یا توقف جنگ را در بر میگیرند. برخی از نامه ها خطابی عمومی برای تمام مسلمین است و برخی دیگر از نامه ها برای مسئولین گردآوری زکات و صدقات نگاشته شده اند. برخی از نامه ها به طور  اختصاصی برای سران کفار و مشرکین و مخالفان اسلام نوشته شده اند و حاوی درخواست صلح، درخواست توبه و پشیمانی، و درخواست پرهیز از نگ و دعوت به مذاکره است.

استاد ملازئی در بخش اقول و فرموده های خلفای راشدین به گردآوری مفاهیم مختلف از تفسیر آیات قرآن، ریا، محاسبه ی نفس، زهد، حفظ زبان و سائر  مسائل اخلاقی مبادرت ورزیده است.

مؤلف گرامی در بخش وصایای هر باب به بیان وصیت و توصیه های خلفای راشدین برای خانواده ی خودشان، فرماندهان، اصحاب گرانقدر، و عامه ی مردم پرداخته است.